Verdiyiniz borcu geri ala bilmirsiniz? – Hüquqi məsləhət

Pul borcu vermək həyatın adi halıdır, amma bəzən borclu şəxslər vəd etdiyi məbləği geri qaytarmaya bilər. Bu vəziyyət stressli və çətin ola bilər, amma hüquqi və mərhələli yanaşma ilə problemin həlli mümkündür.

Mülki Məcəllənin tələbinə əsasən, borc müqaviləsinə görə, borc verən pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu borc alana keçirməyi öhdəsinə götürür, borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin yazılı bağlanmalı olması kimi bir tələb mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayıb.

Belə ki, Mülki Məcəllənin tələbinə görə borc müqaviləsi şifahi bağlanır. Tərəflərin razılaşması ilə yazılı formadan da istifadə edilə bilər. Əksər hallarda borcun verilməsi ilə bağlı tərəflər arasında şifahi razılaşma əldə olunur. Çox vaxt borc alan borcu qaytarmır, hətta borc aldığını etiraf etmir. Bu halda borc verən borcun qaytarılması tələbi ilə məhkəməyə müraciət etsə də, borc verdiyini sübuta yetirməkdə çətinlik çəkir.

Tərəflər arasında borc verilib-alınması ilə bağlı yazılı müqavilə bağlanmırsa, borc alan borc almasını təsdiq edən qəbz imzalayıb borc verənə təqdim edə bilər. Həmçinin, borc verilərkən şahidlərin bu prosesdə iştirakı gələcəkdə borcun qaytarılması ilə bağlı yaranan mübahisələrin həllində əhəmiyyətlidir.

Aşağıda borcun geri alınması üçün atıla biləcək addımlar detallı şəkildə izah olunur.

I mərhələ – Razılaşma və danışıq yolu

Əvvəlcə borclu şəxslə sakit və yazılı olmayan danışıqlar aparın. Ona borcun verildiyi məbləği və qaytarılma tarixini xatırladın.

Mesaj və ya zəng göndərin – tarixləri və məbləği açıq qeyd edin.

Şahidlərdən istifadə edin – əgər yaxınınız və ya tanışınız danışıq zamanı yanında idisə, bu, sonradan sübut kimi faydalı ola bilər.

Bu mərhələdə məqsəd mübahisə yaratmadan problemi sülh yolu ilə həll etməkdir. Çox vaxt sadə xatırlatma və ünsiyyət borcun geri qaytarılmasına səbəb olur.

II mərhələ – Yazılı tələb (pretensiya)

Əgər ilkin razılaşma nəticə verməyibsə, borcluya rəsmi yazılı tələb göndərmək lazımdır. Bu sənəd borcun qanuni əsaslarla tələb olunduğunu göstərir.

Borcun məbləğini, verilmə tarixini və ödəniş müddətini qeyd edin.

Yazıda borcun qaytarılma tələbi və son tarix göstərilməlidir.

Qəbz, bank köçürməsi və ya borcun verilməsini sübut edən digər sənədləri əlavə edin.

Bu sənəd həm də hüquqi addımlar üçün sübut rolunu oynayır və borcluya məsələnin ciddiliyini göstərir.

III mərhələ – Məhkəməyə müraciət

Borc alan borcu qaytarmaqdan imtina edərsə, borc aldığını etrifa etməzsə, borc verən şəxs borc məbləğinin tutulmasına dair məhkəmədə iddia qaldıra bilər. Bu halda, məhkəməyə sübut kimi borcun verildiyini göstərən sənədləri, qəbzləri, bank köçürmələrini və mesajları təqdim edin.

Əgər danışıq zamanı şahidlər varsa, onların ifadəsi də məhkəmədə dəlil kimi istifadə olunur.

Azərbaycan Mülki Məcəlləsinə görə, borcun əsassız saxlanılması “yersiz varlanma” sayılır və məhkəmə borclu şəxsi pulun geri qaytarılmasına məcbur edə bilər.

Dəniz