Panik atakların artma səbəbləri və psixoloqların açıqladığı ƏSAS MƏQAMLAR

Panik atak son illərdə ən çox yayılan psixoloji narahatlıqlardan birinə çevrilib. Gözlənilmədən başlayan güclü həyəcan, nəfəs darlığı, ürəkdöyünmə, titrəmə və nəzarəti itirmə qorxusu ilə müşayiət olunan bu vəziyyət həm gündəlik həyata, həm də ümumi sağlamlığa ciddi təsir göstərir. Psixoloqların apardığı müşahidələr göstərir ki, panik atakların artması təkcə fərdi psixoloji faktorlarla deyil, müasir həyat tərzi və sosial mühitlə də sıx şəkildə bağlıdır.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, panik atak beynin təhlükə siqnallarına qarşı həddindən artıq həssaslıq göstərməsi nəticəsində yaranır. Yəni bədən real təhlükə olmayan bir vəziyyətdə belə təhlükə siqnalı alır və stress hormonlarını sürətlə aktivləşdirir. Bu proses bədənin “mübarizə və ya qaç” mexanizmini işə salır və nəticədə güclü fiziki simptomlar yaranır.

Son illərdə panik atak yaşayanların sayının artmasının ən mühüm səbəblərindən biri müasir həyatın sürəti və davamlı stressdir. İş yükünün çoxalması, sosial mediada informasiya bolluğu, iqtisadi və sosial gərginliklər insanların əsəb sistemini daha həssas hala gətirir. Psixoloqlar bildirirlər ki, beyin uzunmüddətli stresə məruz qaldıqda təhlükə siqnallarını daha tez və yanlış qiymətləndirir ki, bu da panik atak ehtimalını artırır.

Digər mühüm faktor narahatlıq pozğunluqları və genetik meyillilikdir. Əgər ailədə panik atak və ya narahatlıq problemi olan şəxslər varsa, beyin kimyasındakı oxşarlıqlar səbəbilə risk daha yüksək olur. Bununla yanaşı, kafein və nikotin kimi stimulyatorların həddindən artıq istifadəsi də panik simptomlarını tətikleyen amillərdən biridir.

Psixoloqlar həmçinin dəstəksiz emosional mühitin, travmatik təcrübələrin, uzunmüddətli yuxusuzluğun və hormonal dəyişikliklərin də panik atakların yayılmasında ciddi rol oynadığını vurğulayır. Xüsusilə sosial təcrid, pandemiya sonrası stress və gənclərdə artan performans təzyiqi bu halların daha tez-tez yaşanmasına səbəb olur.

Panik ataklar nə qədər qorxuducu görünsə də, psixoloqlar bunun idarə oluna bilən bir vəziyyət olduğunu bildirirlər. Mütəmadi psixoloji dəstək, nəfəs texnikaları, həyat tərzi dəyişiklikləri və emosional özünütənzimləmə bacarıqları bu halın nəzarət altına alınmasında böyük rol oynayır. Vaxtında müdaxilə isə simptomların daha da ağırlaşmasının qarşısını alır.

Nəticə etibarilə panik atakların artması yalnız fərdi zəifliklərlə deyil, müasir dünyanın yaratdığı psixoloji təzyiq və emosional yükün çoxalması ilə bağlıdır. Mütəxəssislər insanların öz psixoloji sağlamlığına daha diqqətli olmasının və ehtiyac olduqda peşəkar yardım almasının vacibliyini xüsusi olaraq vurğulayırlar.

Altay