Oturaq həyat bu problemlərə yol açır – XƏBƏRDARLIQ

Müasir dövrdə insanların böyük bir hissəsi günün ən azı 7–8 saatını masa arxasında oturaraq keçirir. Kompüter qarşısında uzun müddət fasiləsiz işləmək bədəndə görünməyən, lakin zaman keçdikcə ciddi fəsadlara çevrilən dəyişikliklər yaradır. Oturaq həyat tərzi yalnız bel ağrıları ilə məhdudlaşmır; qan dövranı, maddələr mübadiləsi, əzələlərin fəaliyyəti, hətta psixoloji vəziyyət belə bu prosesdən təsirlənir.

Uzun müddət eyni pozada oturmaq onurğa sütununu normal fizioloji vəziyyətindən uzaqlaşdırır. Bel və boyun əyriliklərinin pozulması əzələlərdə daimi gərginlik yaradır və nəticədə insan günün sonunda yorğunluq, ağrı və ağırlıq hiss edir. Zaman keçdikcə bel disklərinə düşən yük artır və bu da yırtıq, sinir sıxılmaları və xroniki ağrı sindromu kimi problemlərə zəmin hazırlayır. Oturaraq işləyən insanların əksəriyyəti çiyinlərində gərginlik, boyun nahiyəsində bərkimiş əzələ düyünləri və gediş-gəliş zamanı yaranan ağrılardan şikayətlənir.

Hərəkətsiz qalmaq qan dövranını ləngidir. Xüsusilə ayaqlarda qan axınının yavaşlaması damarların genişlənməsinə və varikozun inkişafına səbəb olur. Qan dövranı zəiflədikdə toxumalar lazımi qədər oksigen almır və bədəndə ümumi halsızlıq yaranır. Uzun müddət yerindən tərpənmədən oturmaq həmçinin qan laxtalanması riskini artırır ki, bu da sağlamlıq baxımından son dərəcə təhlükəlidir.

Oturaq iş maddələr mübadiləsini də zəiflədir. Hərəkət azaldıqda orqanizm gün ərzində qəbul edilən kaloriləri sərf edə bilmir və nəticədə artıq çəki formalaşmağa başlayır. Qarın ətrafında piylənmə daha çox müşahidə edilir, bu isə təkcə estetik problem deyil, həm də ürək-damar xəstəlikləri, yüksək təzyiq və insulin müqavimətinin yaranması üçün risk faktoru sayılır. Bir çox araşdırmalar göstərir ki, gündə 6 saatdan çox oturan insanlarda şəkərli diabet və ürək xəstəliklərinə tutulma ehtimalı xeyli yüksəlir.

Fiziki problemlərlə yanaşı, oturaq iş psixoloji vəziyyətə də təsir edir. Hərəkətsizlik zamanı beyinə gedən qanın miqdarı azalır və nəticədə diqqət toplama çətinliyi, yorğunluq, motivasiya itkisi və emosional gərginlik artmağa başlayır. Gün boyu kompüter ekranına baxmaq göz quruluğu, bulanıq görmə və baş ağrısı ilə nəticələnir. Gözlərin davamlı yorğunluğu iş performansını da aşağı salır.

Uzun müddətli oturaq işin başqa nəticəsi də əzələlərin zəifləməsidir. Xüsusilə qarın, kalça və bel əzələləri passiv vəziyyətdə qaldığı üçün zamanla gücsüzləşir. Bu isə insanın duruşunu daha da pozur və bel sümüyünə düşən yükü artırır. Gündəlik stress və fiziki passivlik birlikdə olduqda bədən özünü daha ağır və yorğun hiss edir.

Bu problemlərin qarşısını almaq üçün iş zamanı hər 30–40 dəqiqədən bir qısa fasilələr vermək, bir neçə dəqiqə gəzib-durma və yüngül dartınma hərəkətləri etmək vacibdir. Düzgün oturmaq, monitoru göz səviyyəsinə gətirmək, ayaqları yerə möhkəm basmaq və belin arxasına kiçik dəstək qoymaq onurğa üçün böyük rahatlıq yaradır. Ən əsası isə işdən kənar vaxtlarda müntəzəm fiziki aktivlikə yer ayırmaqdır.

Oturaq iş bədənin həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığına təsir edən əsas risk faktorlarından biridir. Görünüşdə sadə və rahat görünsə də, uzun müddət hərəkətsiz qalmaq ciddi sağlamlıq problemlərinə yol açır. Bu səbəbdən iş rejimini düzgün tənzimləmək, gün ərzində aktivliyi artırmaq və bədənə diqqət göstərmək vacibdir.

Dəniz