Bədən şişirdən proteinin sağlamlığa ZİYANLARI

Son illərdə xüsusilə gənclər arasında sürətlə yayılan zülal tozu istifadəsi ilk baxışda sağlam həyat tərzinin bir hissəsi kimi təqdim olunsa da, mütəxəssislər bu mövzuya daha ehtiyatla yanaşmağın vacibliyini vurğulayırlar. Əzələ kütləsini artırmaq, tez nəticə əldə etmək və fiziki görünüşü qısa zamanda dəyişmək istəyi bir çox gənci protein tozlarına yönəldir. Lakin bu məhsulların nəzarətsiz və uzunmüddətli istifadəsi sağlamlıq üçün ciddi risklər yarada bilər.

İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, zülal tozları təbii qida deyil. Onlar sənaye üsulu ilə hazırlanmış konsentrat və ya izolat məhsullardır. Təbii qidalardan fərqli olaraq, bu tozların tərkibində orqanizm üçün əlavə yük yarada bilən süni dadlandırıcılar, qoruyucu maddələr və bəzən ağır metalların izləri ola bilər. Uzun müddət bu cür maddələrin qəbulu orqanizmdə yığılma yaradaraq sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər.

Zülal tozlarının ən çox zərər verdiyi orqanlardan biri böyrəklərdir. Orqanizmə normadan artıq zülal daxil olduqda böyrəklər onu parçalamaq və xaric etmək üçün daha intensiv işləməyə məcbur qalır. Bu isə xüsusilə gizli böyrək problemi olan şəxslərdə xəstəliyin sürətlə irəliləməsinə, sağlam insanlarda isə zamanla funksional zəifləməyə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, zülalın artıq qəbulu böyrək daşlarının yaranma riskini də artırır.

Qaraciyər də bu prosesdən kənarda qalmır. Zülal mübadiləsində əsas rol oynayan qaraciyər uzun müddət yüksək yüklə işlədikdə yorulur və zədələnə bilər. Bu vəziyyət xüsusilə əlavə olaraq spirtli içki qəbul edən və ya dərman istifadə edən şəxslər üçün daha təhlükəlidir. Qaraciyərin funksional pozğunluqları isə ümumi metabolizmin zəifləməsinə və xroniki halsızlığa yol aça bilər.

Protein tozlarının başqa bir mənfi tərəfi həzm sistemi ilə bağlıdır. Bir çox istifadəçi bu məhsulları qəbul etdikdən sonra şişkinlik, qaz, mədə ağrıları və ishal kimi problemlərlə qarşılaşır. Bu hal xüsusilə laktozaya həssas insanlarda daha çox müşahidə olunur. Həzm sisteminin uzun müddət narahat olması bağırsaq florasının pozulmasına və immun sistemin zəifləməsinə səbəb ola bilər.

Hormonal tarazlığın pozulması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Bəzi protein tozlarının tərkibində hormon balansına təsir edə bilən maddələr mövcuddur. Bu isə gənclərdə dəri problemləri, əhval dəyişkənliyi və hətta reproduktiv sağlamlıqla bağlı risklər yarada bilər. Xüsusilə yeniyetmə yaşlarında bu cür əlavələrin istifadəsi orqanizmin təbii inkişaf prosesinə müdaxilə kimi qiymətləndirilir.

Psixoloji asılılıq da az rast gəlinən problem deyil. Bəzi gənclər protein tozunu qəbul etmədən idman edə bilməyəcəklərinə inanmağa başlayır. Bu düşüncə zamanla sağlam qidalanma vərdişlərini arxa plana keçirir və süni əlavələrə həddindən artıq bağlılıq yaradır. Halbuki əzələ inkişafı üçün əsas amillər düzgün qidalanma, balanslı məşq və kifayət qədər istirahətdir.

Mütəxəssislər vurğulayır ki, zülal ehtiyacının böyük hissəsi gündəlik qidalar vasitəsilə rahatlıqla qarşılana bilər. Ət, balıq, yumurta, süd məhsulları, paxlalılar və qoz-fındıq kimi təbii mənbələr həm daha təhlükəsiz, həm də orqanizm üçün daha faydalıdır. Zülal tozlarından istifadə isə yalnız həkim və ya peşəkar dietoloq nəzarəti altında, real ehtiyac olduqda məqbul sayılır.

Dəniz