Ölümcül göbələk sürətlə yayılır – Alimlərdən XƏBƏRDARLIQ

Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, “Candida auris” göbələyinin dərmanlara davamlı növü dünyada getdikcə daha aqressiv və sürətlə yayılır.

Az24.az xəbər verir ki, “The Independent” nəşrinin yazdığına görə, elm adamlarının bununla bağlı hazırlaığı elmi icmal göbələklə bağlı mövcud vəziyyəti qarşımıza qoyur və bu təhlükənin miqyasını göstərir.

“Candida auris” — invaziv maya göbələyi olaraq tanınan bir patogendir və dərmanlara çox yüksək səviyyədə müqavimət göstərir. Bu səbəbdən standart antifungal müalicələr tez-tez effektiv olmur və infeksiyalar ağır keçə bilər. Bu göbələk immun sistemi zəif insanlar, xəstəxanalarda yatan xəstələr və yüksək risk qrupuna daxil olan şəxslər üçün ciddi təhlükə yaradır.

Tədqiqat və icmaldan məlum olur ki, bu göbələyin yayılmasını artıran bir neçə unikal xüsusiyyət var: o, adi maya formasından fərqli olaraq filament tipli yayılma qabiliyyətinə malikdir və insan dərisinə “yapışma” xassəsi sayəsində xəstəxana mühitində daha asan səpələnə bilir. Beləcə, kolonizasiya edən xəstələr xəstəxana içi yoluxma üçün potensial mənbəyə çevrilir.

Bundan əlavə, “Candida auris” hüceyrə membranında yerləşən “efflux pompaları” vasitəsilə dərman maddələrini hüceyrədən çıxara bilir ki, bu da antifungal dərmanların təsirini zəiflədir və müalicəni çətinləşdirir. O, həmçinin səthlərdə biofilm şəklində qalaraq müalicə və dezinfeksiya üçün daha da çətin mühit yaradır.

Bu göbələklə bağlı problemlər yalnız tək bir regionda deyil — artıq ən azı 61 ölkədə halları qeydə alınıb və xəstəxanalarda sürətlə yayılma meyli müşahidə olunur. Belə hallarda yuxarı risk qruplarına daxil olan xəstələrdə ciddi infeksiyalar, qan dövranına daxil olan hallarda isə ölüm riskləri yüksəkdir.

Elmi icmalda vurğulanır ki, bu vəziyyətlə mübarizə üçün daha güclü diaqnostik testlər, yeni geniş spektrli antifungal dərmanlar, həmçinin immun sistemini gücləndirən və peyvənd əsaslı müalicə yanaşmalarının inkişaf etdirilməsi vacibdir. Qeyd olunur ki, hazırda sınaq mərhələsində olan bir neçə yeni dərman bu xəstəliyi müalicə etmək potensialına malikdir, lakin bu sahədə elmi və tibbi hazırlıq hələ kifayət qədər deyil.

Tədqiqatçılar həmçinin qlobal səviyyədə göstərilən nəzarətin gücləndirilməsi və xüsusilə resursları məhdud ölkələrdə məlumatlandırmanın artırılması üçün çağırış edirlər. Bu, infeksiyanın izlənməsi və yayılmasının qarşısının alınmasında kritik rol oynaya bilər.

Dəniz